۲۶ دستگاه کم کار در حوزه عفاف و حجاب

به گزارش جبهه فرهنگی حجاب و عفاف:حکایت حجاب و گشت ارشاد سال‌هاست به یکدیگر گره خورده است. این ماجرا هرازچندگاهی با بهانه‌ای تازه به موضوع روز تبدیل می‌شود و چالش‌هایی را در بین مردم ایجاد می‌کند. نکته قابل تأمل در این میان اظهارنظرهای چهره‌های سیاسی و دولتی است که به نوعی در نقش اپوزیسیون فرو می‌روند و ماجرا را از یک اتفاق ساده و بدیهی به معضلی تبدیل می‌کنند که پایانش ایجاد دوقطبی میان افراد محجبه و بدحجاب در جامعه است؛ ‌دوقطبی‌ای که بی‌تردید هیچ منفعتی را برای جامعه در پی ندارد اما گاهی به نظر می‌رسد برخی از مسئولان و درست همان‌هایی که در مباحث مرتبط با حجاب مطابق قانون نقش‌ها و وظایفی را بر عهده دارند به جای ارائه گزارش اقدامات و بیان نقاط ضعف خود در جایگاه منتقد می‌نشینند و عملکرد دیگران را نقد می‌کنند. به بیان دیگر اگر امروز تنها وجه برخورد با پدیده بدحجابی در گشت ارشاد خلاصه شده و عملکرد نیروی انتظامی زیر ذره‌بین منتقدان و گردانندگان پروژه‌هایی نظیر «نه به حجاب اجباری» ‌است به دلیل کم‌کاری و ضعف عملکرد ۲۶ دستگاهی است که مطابق قوانین و مصوبات حجاب و عفاف در این حوزه نقش داشته‌اند و بار این ضعف عملکرد بر دوش نیروی انتظامی به عنوان یکی از این دستگاه‌ها افتاده است، اگرچه بخشی از وظایف نیروی انتظامی در حوزه حجاب و عفاف نیز ایجابی است و تنها در یک بند از وظایف این دستگاه به حوزه‌های سلبی و برخورد با بدحجابان به عنوان برهم‌زنندگان نظم عمومی تأکید شده است.

حجاب و عفاف زن ایرانی حکایت دیروز و امروز نیست. زن ایرانی حتی در آثار باقی‌مانده در تخت جمشید هم حجاب بر سر دارد و پوشیده است و هنوز هم نگاه عمومی مردم نسبت به حجاب آنچنان مثبت است که حجاب را به عنوان یک مطالبه عمومی در سطح جامعه مطرح می‌کند، به‌خصوص اینکه حجاب تنها ابزاری برای پوشش زنان نیست بلکه نمادی از فرهنگ اسلامی است و مبلغی برای این دین و مرام است. به همین خاطر هم است که در بسیاری از کشورهای غربی همزمان و هم‌راستا با پروژه اسلام‌هراسی ممنوعیت‌هایی را برای حجاب در نظر می‌گیرند چراکه حضور یک زن محجبه در جامعه به نوعی اسلام و فرهنگ اسلامی را تبلیغ و ترویج می‌کند. شاید بر همین اساس هم باشد که مرکز ثقل برنامه‌های فرهنگی اپوزیسیون خارج‌نشین و عوامل آن موضوع عفاف و حجاب را نشانه گرفته است زیرا بهترین راهکار برای نفوذ بر یک جامعه تغییر نگاه و باورها و ارزش‌های زنان به عنوان نیمه تأثیرگذار آن جامعه است. مصوبه حجاب و عفاف اما بر اساس همین مطالبه عمومی به تصویب رسیده و تکالیف همه دستگاه‌ها را در بحث حجاب و عفاف به عنوان یک نماد فرهنگی روشن کرد. ۲۶ دستگاهی که در این زمینه وظیفه‌هایی عموماً از جنس ایجابی و فرهنگی دارند و تنها دستگاه با وظایف سالبه نیروی انتظامی است هرچند نیروی انتظامی هم بخشی از وظایفش در حوزه عفاف و حجاب بر اساس مصوبه ۴۲۷ شورای عالی انقلاب فرهنگی ایجابی است.

وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با ۲۱ وظیفه، وزارت بازرگانی با ۱۳ وظیفه، سازمان صدا و سیما با ۳۱ وظیفه، نیروی انتظامی با ۲۱ وظیفه، سازمان جوانان با ۱۴ وظیفه، سازمان تبلیغات اسلامی با ۱۲ وظیفه، وزارت آموزش‌و‌پرورش با ۲۱ وظیفه، وزارت علوم با ۱۷ وظیفه، مرکز زنان و خانواده با شش وظیفه، وزارت ارتباطات با هشت وظیفه، سازمان تربیت بدنی با ۱۸ وظیفه شهرداری با ۱۰ وظیفه، وزارت بهداشت با ۱۷ وظیفه، ستاد امر به معروف و نهی از منکر با ۱۱ وظیفه، سازمان بهزیستی با پنج وظیفه، وزارت امورخارجه با ۱۰ وظیفه، وزارت کار با پنج وظیفه، مجلس شورای اسلامی با هفت وظیفه، وزارت کشور با ۱۱ وظیفه، سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی با ۹ وظیفه، قوه‌قضائیه با پنج وظیفه، وزارت مسکن با ۹ وظیفه، سازمان میراث فرهنگی با ۱۱ وظیفه، بسیج با شش وظیفه، وزارت راه با هفت وظیفه و سازمان تبلیغات اسلامی با ۱۲ وظیفه سازمان‌ها و نهادهایی هستند که در مصوبه ۴۲۷ شورای عالی انقلاب فرهنگی برای گسترش عفاف و حجاب نام وظایفشان ذکرشده است.

مصوبه‌ای با تعیین وظیفه برای ۲۶ دستگاه

طرح راهکارهای اجرایی گسترش فرهنگ عفاف و حجاب ۱۳ دی ۱۳۸۴ به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسید. بر اساس این طرح ۲۶ وزارتخانه، سازمان و دستگاه اجرایی موظف به اجرای اصولی برای گسترش فرهنگ حجاب و عفاف شدند. در این میان سازمان صدا و سیما با ۳۱ وظیفه برای گسترش فرهنگ حجاب و عفاف در رأس این ۲۶ دستگاه قرار دارد و بعد از آن وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و ‌آموزش و پرورش با ۲۱ بند از شرح وظایف در جایگاه بعدی قرار می‌گیرند. شاید جالب باشد بدانید حتی وزارت راه و شهرسازی هم در این زمینه وظایفی را بر عهده دارد اما از میان تمام دستگاه‌های مسئول در حوزه عفاف و حجاب تنها دستگاهی که مردم به عنوان متولی این امر می‌شناسند نیروی انتظامی و گشت ارشاد است. این در حالی است که وظایف نیروی انتظامی هم در این باره به گشت ارشاد محدود نمی‌شود و قسمت اعظم این وظایف ایجابی است.

صدا و سیما در مصوبه حجاب و عفاف

بی‌تردید رسانه‌ها نقش مهمی در شکل‌دهی به ذائقه‌های فرهنگی مردم و نهادینه کردن امور فرهنگی در جامعه دارند.
سازمان صدا و سیما به عنوان بزرگ‌ترین نهاد فرهنگی و رسانه‌ای کشور با تمام امکاناتی که در اختیار دارد در مصوبه ۴۲۷ شورای عالی انقلاب فرهنگی تحت عنوان مصوبه حجاب و عفاف بیشترین وظایف را بر عهده دارد.
اهتمام ویژه درخصوص معرفی و ترویج فرهنگ عفاف به منظور نهادینه‌سازی و جذاب نمودن آن، تبیین نقش حجاب و عفاف در افزایش سلامت جامعه و بهره‌وری آن از طریق تولید برنامه‌های مختلف، فرهنگ‌سازی در زمینه اصلاح پوشش نامناسب و ارائه راه‌حل‌های مؤثر و فوری از طریق تولید برنامه‌های کارشناسی، گفتمان، تولید فیلم، تیزرهای تلویزیونی و… تبیین و آموزش احکام شرعی حجاب و عفاف و رعایت حریم عفاف در خانه و اجتماع و آموزش معیارهای رفتار صحیح زن و مرد جهت برقراری روابط متعادل اجتماعی، ‌اینها تنها چهار بند نخست از وظایف سی‌و‌یک‌گانه سازمان صدا و سیما برای گسترش فرهنگ حجاب و عفاف است؛ ‌دستگاهی که شاید ضعیف‌ترین عملکرد را در نهادینه کردن موضوع حجاب و پاسخگویی به شبهات ایجاد شده در این باره دارد.

آموزش و پرورش

بعد از خانواده مهم‌ترین آموخته‌های افراد در دوران تحصیل و در ارتباط با گروه‌های همسال و معلم‌ها شکل می‌گیرد. به عبارت دیگر بچه‌ها پس از پدر و مادر از معلمان خود الگو می‌گیرند و بسیاری از آموزه‌های فرهنگی در دوران تحصیل در درون افراد نهادینه می‌شود. آموزش و پرورش هم یکی از نهادهایی است که در حوزه گسترش فرهنگ عفاف و حجاب و مصوبه ۴۲۷ شورای عالی انقلاب فرهنگی با ۲۱ وظیفه در جایگاه دوم اهمیت قرار دارد.
آموزش، ساماندهی، توجیه و به‌کارگیری مدیران، معلمان و تمامی پرسنل مدارس برای ترویج فرهنگ عفاف و حجاب در بین دانش‌آموزان و سازمان‌های مربوط نظیر بسیج، انجمن‌های اسلامی و… ، انجام تحقیقات الزام در مورد بسط حیا و عفاف در مدارس به منظور اجرای برنامه‌های فرهنگی، تربیتی و پرورشی در آن، گنجانیدن موضوع عفاف و حجاب از دیدگاه آیات و روایات همراه با تبیین ضرورت و فلسفه آن برای دانش‌آموزان در ۳۵ کتب درسی تمامی مقاطع تحصیلی، اهتمام به مثبت‌نگری و زیبااندیشی در مورد فرهنگ عفاف و حجاب در تألیف کتب درسی؛ اینها هم بخش‌هایی از وظایف وزارت آموزش و پرورش در حوزه حجاب و عفاف است. اما با نگاهی گذرا به وضعیت حجاب در میان دانش‌آموزان دختر می‌توان دریافت این سازمان هم در انجام وظایف خود به درستی عمل نکرده است. همچنانکه در بحث‌های آموزشی نیز نواقص و انتقادات فراوانی به این نهاد وارد می‌شود. به همین خاطر خروجی مناسبی از وزارت آموزش و پرورش را هم شاهد نیستیم.

وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی

بدیهی است اصلی‌ترین ساختار شکل گرفته در کشور برای مباحث فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است و در این بین وظیفه این سازمان در نهادینه کردن و گسترش موضوع عفاف و حجاب هم غیر قابل انکار و حیاتی است.
بر اساس مصوبه حجاب و عفاف ۲۱ وظیفه بر عهده این وزارتخانه گذاشته شده است. از جمله جلوگیری از انتشار و تبلیغ کانال‌های فرهنگی که با فرهنگ عفاف و حجاب مغایرت داشته باشد مانندکتاب، فیلم، نشریات، تئاتر و… ، ترویج الگوهای مناسب برای عفاف و حجاب و ممانعت از ترویج فرهنگ مدگرایی منفی در محصولات و کانال‌های فرهنگی، اهتمام الزام برای اجرای قانون «منع استفاده ابزاری از تصاویر زنان در مطبوعات» و همچنین نظارت فرهنگی بر اینترنت و ایجاد سیاست‌های حمایتی و هدایتی به منظور تعمیق فرهنگ عفاف و حجاب و جلوگیری از ورود و گسترش مظاهر تهاجم فرهنگی ازجمله وظایفی است که در این قانون بر عهده وزارت ارشاد گذاشته شده است.
در این میان اما رها شدن فضای مجازی و وادادگی فرهنگی در این فضا یکی از اصلی‌ترین مجاری تهاجم فرهنگی و آسیب رساندن به باورهای عمیق مذهبی مردم ایران از جمله مسئله حجاب و عفاف به شمار می‌رود. از این گذشته استفاده ابزاری از زنان در تبلیغات رسانه‌ای موضوعی است که امروز به بخشی از فضای عادی جامعه تبدیل شده است. بگذریم از اینکه اگر سراغ بازار کتاب و به‌خصوص بازار کتاب‌های روانشناسی برویم با وضعیت آشفته‌ای مواجه خواهیم شد که جدای از آسیب به مقوله‌ای از جنس عفاف و حجاب وضعیت روانی و ساختارهای اجتماعی جامعه را هم هدف گرفته است.

نیروی انتظامی

شاید شناخته شده‌ترین دستگاه در موضوع حجاب و عفاف نیروی انتظامی باشد؛ تنها دستگاهی که در عمل به اغلب وظایف قانونی خود در این حوزه پایبند است و عمل می‌کند. در مصوبه حجاب و عفاف در۲۱ بند به وظایف قانونی نیروی انتظامی در این زمینه تأکید شده است. ازجمله وظایف قانونی نیروی انتظامی درباره مصوبه حجاب و عفاف می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
– اعلام حدود و ضوابط قانونی عفاف و ملاک‌های بدحجابی در جامعه به منظور تشخیص مصادیق آن.
– همکاری با سازمان‌های ذیربط در فضاسازی تبلیغی و فرهنگی در تمامی مسیرهای منتهی به کوهستان‌ها و تفرجگاه‌های کوهستانی و سایر اماکن عمومی و تفریحی.
– الزام اتحادیه‌ها، سندیکاها و صنوف در مقابله با بدحجابی.
– تذکر به افراد بدحجاب و برخورد با آنها طبق ضوابط قانونی در اماکن عمومی شهر.
– پیشنهاد لایحه قانونی به مراجع قانونگذار در خصوص رعایت پوشش مناسب هنگام رانندگی.
– برخورد قانونی با افراد خیابانی، افراد بدحجاب و باندهای اصلی فساد و فحشا.
– نظارت و کنترل قانونی و اصولی بر وضعیت اماکن تفریحی و عمومی نظیر پارک‌ها، سالن‌های سینما، سالن‌ها و اماکن ورزشی، کوهستان‌ها، سواحل دریایی، جزایر، مناطق آزاد تجاری، فرودگاه‌ها، پایانه‌ها و… (با مشارکت نهادها و دستگاه‌های ذیربط).
– اهتمام بیشتر به آگاه‌سازی جامعه از آثار مثبت اجتماعی و اخلاقی حجاب و عفاف و نتایج منفی رعایت نکردن آن از طریق خلق آثار فرهنگی، هنری و تبلیغی (با مشارکت دستگاه‌های ذیربط).
– ممانعت از تولید، توزیع و نمایش محصولات سمعی و بصری غیرمجاز و نمایش لباس‌هایی که موجب بی‌عفتی و بدحجابی می‌شوند.
– کنترل و نظارت جدی بر رعایت حدود و ضوابط قانونی عفاف در مجتمع‌های مسکونی، برج‌ها و شهرک‌ها از طریق مدیریت بر اینگونه اماکن.
– توجه و نظارت بر مراکز خطرناک، ویژه و آلوده و اولویت دادن به این برنامه‌ها و مراکز حساس و سلب ابتکار عمل از آنان در نفی امنیت اجتماعی زنان.
– آموزش، ساماندهی و به‌کارگیری نیروهای آگاه زنان جهت نظارت بر رعایت حجاب و پوشش در اجتماع، با رعایت حریم و حرمت شخصی افراد.
– توقیف خودروهای دولتی‌ای که سرنشینان آن شئونات اسلامی را رعایت نمی‌کنند.
تنها دستگاهی که به وظیفه‌اش عمل کرده است
به طور یقین همه ما تصدیق می‌کنیم تنها دستگاهی که به وظایف خود در حوزه قانون گسترش عفاف و حجاب عمل کرده نیروی انتظامی است. به بیان دیگر اگر سایر دستگاه‌ها و نهادها از جمله معاونت زنان و مجلس شورای اسلامی به وظایف ایجابی خود در حوزه عفاف و حجاب عمل می‌کردند شرایط جامعه به گونه‌ای پیش نمی‌رفت که نیروی انتظامی به عنوان بازوی نظارتی وارد حوزه برخورد سلبی شود. شاید برخورد تند گشت ارشاد با خانم‌های بدحجابی که به نوعی آسیب‌دیده اجتماعی به شمار می‌روند قابل انتقاد باشد اما چه کسی قرار است از کم‌کاری ۲۵ نهاد مسئول در حوزه گسترش عفاف و حجاب انتقاد کند؟

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *